Κόκκινο

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

Η ιδιωτικοποιηση τΩΝ ΑΕΙ και η ισοτητα των δυο φυλων (τεύχος 25)

E-mail Εκτύπωση PDF
Συνέντευξη με τη Μαρία Πενταράκη*
Ποιες θα είναι οι συνέπειες στη ζωή των γυναικών αν πετύχει η κατάργηση του δημόσιου χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;
Οι πρώτες ενδείξεις που έχουμε από ανάλογες πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί σε άλλες χώρες είναι ότι η υπόθεση της ισότητας των δύο φύλων γυρίζει πίσω.
Είναι γεγονός ότι η μετατροπή της παιδείας από δημόσιο αγαθό σε εμπόρευμα θα πλήξει τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα του πληθυσμού, οδηγώντας σε ακόμα μεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες. Οι φτωχές γυναίκες είναι αυτές που θα θιγούν περισσότερο, γιατί αυτές είναι πιο άνισες από τους φτωχούς άντρες.
Όλες και όλοι μας που προερχόμαστε από τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα έχουμε κάποια παραδείγματα από το συγγενικό μας περιβάλλον, κάποια μαμά ή κάποια γιαγιά που είχε αποκλειστεί από την τριτοβάθμια ή ακόμα και από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση γιατί τα οικονομικά της οικογένειας επαρκούσαν για να σπουδάσει μόνο ένα παιδί, κι αυτό ήταν το αγόρι- παιδί.

Δηλαδή, κρατάνε καλά οι παλιές αξίες για την «πατροπαράδοτη» θέση των γυναικών στην κοινωνία και βολεύουν τις «μοντέρνες» νεοφιλελεύθερες πολιτικές…Ναι, υπάρχει κίνδυνος ότι αυτά θα συμβούν από τη στιγμή που τις στερεότυπες αντιλήψεις σχετικά με τον κοινωνικό ρόλο των δύο φύλων εξακολουθούμε να τις συναντάμε - σίγουρα όχι τόσο έντονα όπως στο παρελθόν, αλλά εξακολουθούμε να τις συναντάμε. Εξακολουθούμε να τις συναντάμε όταν γονείς λένε στο κορίτσι τους «Τι θες να σπουδάσεις στο πανεπιστήμιο αφού μπορείς να βρεις μια δουλίτσα και με το απολυτήριο λυκείου, τι το χρειάζεσαι το πτυχίο;» ενώ ταυτόχρονα κάνουν τα πάντα για να σπουδάσει ο γιος τους.
Λες και οι σπουδές του είναι σημαντικότερες από τις σπουδές της.

Τι συμβαίνει σε άλλες χώρες, όπου η κατάργηση του δημόσιου χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι ήδη πραγματικότητα;
Στις ΗΠΑ, στον Καναδά και στη Νέα Ζηλανδία τα ερευνητικά δεδομένα που έχουμε πιστοποιούν ότι σε εκπαιδευτικές βαθμίδες ή πανεπιστημιακές σχολές που τα δίδακτρα είναι αυξημένα, παρατηρείται μείωση της γυναικείας φοιτητικής παρουσίας. Όσο ψηλότερα είναι τα δίδακτρα τόσο λιγότερες γυναίκες φοιτήτριες εγγράφονται. Επίσης, όσο ψηλότερα είναι τα δίδακτρα τόσο ευκολότερα διακόπτουν οι φοιτήτριες τη φοίτησή τους: όταν έρθουν αντιμέτωπες με το δίλημμα οικογένεια ή σπουδές, παίρνουν αποφάσεις οι οποίες συνδέονται με την οικογένεια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν κάποιες φοιτήτριες σε σχολές με υψηλά δίδακτρα, όπως οι ιατρικές σχολές στις ΗΠΑ, που μένουν έγκυες με έναν συμφοιτητή τους και αποφασίζουν να ολοκληρώσουν την εγκυμοσύνη τους διακόπτοντας τις σπουδές τους και να βρουν κάποια περιστασιακή εργασία όχι μόνο για να αντεπεξέλθουν στα έξοδα της ανατροφής του μωρού αλλά και να διευκολύνουν τον πατέρα του παιδιού στην απρόσκοπτη συνέχιση των σπουδών του! (Θεωρώντας ότι όταν αρχίσει να εργάζεται ο πατέρας του παιδιού ως γιατρός θα επιστρέψουν και αυτές στις σπουδές τους για να τις ολοκληρώσουν.)
Συχνά όταν έρχονται αντιμέτωπες με τις παραδοσιακές αντιλήψεις του συντρόφου τους, που τους λέει: «Τι τις θες τώρα τις σπουδές, θα δουλεύω εγώ και για τους δυο μας», υποχωρούν. Δυστυχώς αρκετές από τις γυναίκες που υποχώρησαν σε αυτού του τύπου τις στερεότυπες αντιλήψεις και θυσίασαν τις σπουδές τους για να αφιερωθούν στην οικογένεια, σε κάποια φάση εκτοπίστηκαν και από τον ρόλο της νοικοκυράς και έμειναν οικονομικά ξεκρέμαστες όταν ο σύζυγος-ιατρός το επάγγελμα αποφάσισε να τις χωρίσει.

Ποιοι είναι οι βαθύτεροι κοινωνικοί μηχανισμοί που δυσκολεύουν ξανά την πρόσβαση στην εκπαίδευση των γυναικών;
Όλες οι φοιτητικές ομοσπονδίες στις ΗΠΑ, Καναδά και Νέας Ζηλανδίας έχουν βγει επισήμως με ανακοινώσεις τους επισημαίνοντας πως τα δίδακτρα πανεπιστημιακής φοίτησης δυσχεραίνουν την προώθηση της ισότητας των δύο φύλων, καθώς στέκονται εμπόδιο στη φοίτηση των φοιτητριών. Οι εν λόγω ομοσπονδίες επισημαίνουν στις ανακοινώσεις τους ότι οι φοιτήτριες που χρηματοδοτούν μόνες τις σπουδές τους εργάζονται σε θέσεις εργασίας που πληρώνονται λιγότερο από ό,τι οι άντρες και ως εκ τούτου χρειάζονται περισσότερο χρόνο εργασίας από ό,τι οι άντρες για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Επίσης, επισημαίνουν ότι και οι απόφοιτες πτυχιούχοι, ερχόμενες αντιμέτωπες με τις διακρίσεις στο χώρο εργασίας, χρειάζονται περισσότερο χρόνο αποπληρωμής του φοιτητικού δανείου τους. Σύμφωνα με διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα, το 62% των αντρών έχουν καταφέρει ως την ηλικία των 34 ετών να αποπληρώσουν το φοιτητικό τους δάνειο αλλά μόνο το 20% των γυναικών. Επίσης, η δυσκολία εναρμόνισης μιας κακοπληρωμένης θέσης εργασίας με την ταυτόχρονη φοίτηση αναγκάζει αρκετές από τις φοιτήτριες να διακόψουν τις σπουδές τους. Στοιχεία που έχουμε από την Πορτογαλία μας λένε ότι το 30% του συνόλου των φοιτητών/τριών αναγκάζονται να διακόψουν τις σπουδές τους εξαιτίας οικονομικών λόγων. Περιττό να πούμε πόσο δυσκολότερο θα γίνει να σπουδάσουν η πλειονότητα των παιδιών των μεταναστών και των δύο φύλων, αλλά κυρίως τα κορίτσια.

Η εισαγωγή ιδιωτικο-οικονομικών κριτηρίων στην εκπαίδευση δεν θα έχει συνέπεια το μαρασμό των τμημάτων ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών, όπου φοιτούν κυρίως γυναίκες;..
Ναι, τμήματα ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών θα οδηγηθούν σε μαρασμό στο βαθμό που δεν θα υπάρχει ενδιαφέρον από τις δυνάμεις της αγοράς να χρηματοδοτήσει έρευνες των εν λόγω τμημάτων. Παρόλο που τα τμήματα αυτά μπορεί να μην παρουσιάζουν ενδιαφέρον χρηματοδότησης από τις δυνάμεις της αγοράς από τη στιγμή που δεν καλύπτουν ανάγκες της βιομηχανίας, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν καλύπτουν ουσιαστικές κοινωνικές ανάγκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας (τμήμα όπου προΐσταται η γράφουσα), όπου οι γυναίκες φοιτήτριες αποτελούν το 85%. Οι απόφοιτες/οι αυτού του τμήματος είναι κοινωνικοί λειτουργοί, στελέχη εφοδιασμένα να καλύψουν κοινωνικές ανάγκες, στελέχη εφοδιασμένα να αντιμετωπίσουν και να προλάβουν κοινωνικά προβλήματα, όπως η χρήση ναρκωτικών, η σχολική βία, η ενδο-οικογενειακή βία, η παραμέληση ηλικιωμένων, η παραβατικότητα ανηλίκων, και άλλα πολλά. Ποια εταιρεία θα χρηματοδοτήσει μια έρευνα για την πρόληψη της ενδο-οικογενειακής βίας ή για την πρόληψη χρήσης ναρκωτικών; Πώς μπορούμε να αποτιμήσουμε την αναγκαιότητα κάλυψης κοινωνικών αναγκών με οικονομικούς όρους; Πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια στην αξιολόγηση ενός τμήματος κοινωνικής εργασίας αφού η παραγόμενη γνώση έχει να κάνει με το ευρύτερο κοινωνικό όφελος και όχι με το επιχειρηματικό όφελος μιας τεχνικής εταιρείας που κατασκευάζει σκυροδέματα, για παράδειγμα;

* Η Μαρία Πενταράκη είναι Επιστημονική Υπεύθυνη του ΚΕΚΑΠΙΣ (Κέντρου Κοινοτικής Ανάπτυξης για την Προώθηση των Ίσων Ευκαιριών) του ΑΤΕΙ Πάτρας
Τη συνέντευξη πήρε η Σόνια Μητραλιά
AddThis Social Bookmark Button

 

ΕΡΤ online

Rproject

Rproject logo


ΚΟΚΚΙΝΟ, τ.55

Περιοδικό

Lgbt/Κόκκινο, τ. 2

Κόκκινο lgbt τεύχος 2

Γυναίκες Κόκκινο

Το γρανάζι